Dlaczego zmiana jest możliwa

Podejście skoncentrowane na osobie (ang. person-centred) to nurt wchodzący w skład psychologii humanistycznej, stworzony w połowie ubiegłego wieku przez Carla Rogersa. Zgodnie z założeniami podejścia, trudności psychiczne są efektem funkcjonowania w warunkach, które wymagają od człowieka zaprzeczania własnemu doświadczeniu. Innymi słowy, to co z zewnątrz bywa opisywane jako opór, unikanie czy niedostosowanie, z perspektywy Rogersa jest postrzegane jako próba adaptacji.

W tym sensie problem nie polega na tym, że „coś w człowieku nie działa”, lecz na tym, że została naruszona naturalna zdolność człowieka do wewnętrznej samoregulacji i rozwoju – na przykład przez presję oceny, lęk przed odrzuceniem lub konieczność spełniania warunków. Zatem zmiana wiąże się z pojawiającą się samoakceptacją oraz poczuciem własnej wartości, co prowadzi do zmniejszenia potrzeby funkcjonowania w oparciu o spełnianie zewnętrznych warunków.

Rogers opisał ten mechanizm jako samoaktualizację – naturalną tendencję człowieka do rozumienia swoich przeżyć i układania ich w spójny obraz siebie i świata. Tendencja ta rozwija się naturalnie, gdy osoba może pozostawać w żywym kontakcie z tym, co przeżywa – ze swoimi uczuciami, potrzebami i reakcjami. Akceptacja odgrywa tu kluczową rolę: pozwala uznać swoje doświadczenia za wartościowe i prawdziwe, zamiast je wypierać czy zniekształcać. Gdy to następuje, doświadczenia które wcześniej były odrzucane lub zniekształcane, mogą zostać stopniowo włączone w obraz siebie. Wtedy zmiana dokonuje się od wewnątrz – nie jako korekta czegoś „złego”, lecz jako naturalny rozwój tego, kim już się jest.